Pagina's

zondag 15 januari 2017

Racisme ontleed

De laatste tijd is er al veel gezegd en geschreven rond racisme: de uitspraak 'racisme is relatief' van Liesbeth Homans, de discussie over het al dan niet racistische karakter van zwarte Piet, de haatreacties op sociale media na de dood Ramzi Kaddouri en een jaar later ook na de dood van Kerim Akyil en talloze opiniestukken van onder andere Nozizwe Dube, Maarten Boudry, Dallila Hermans en Michaël De Cock om er enkele op te noemen. Toch zijn bepaalde aspecten nog niet genoeg aan bod gekomen.


Definitie van racisme


Als we 'racisme opzoeken in Van Dale, dan vinden we:
 ra·cis·me (heto)
1theorie die de superioriteit van een bep. ras verkondigt2discriminatie op grond van iemands ras
Racisme heeft dus enkel betrekking op ras. Andere vormen van discriminatie, zoals bijvoorbeeld op basis van geloof, vallen niet onder racisme. (wat niet wilt zeggen dat deze andere vormen van discriminatie wel oké zouden zijn) 

Er zijn verder volgens mij drie vormen van racisme: de eerste is pure haat en afkeer van een bepaald ras, de tweede is het minderwaardig vinden van een ander ras zonder echt haat te koesteren en de derde vorm is het onbewust discrimineren op basis van ras.
In principe zou men iedereen die zich schuldig maakt aan één van deze drie vormen, een racist kunnen noemen. Ik denk echter dat het contraproductief is om iemand die onbewust discrimineert of onbewust is van de vooroordelen die hij heeft, om die persoon een racist te noemen. Iemand die net een racist genoemd is, zal zich aangevallen voelen en zal niet meer luisteren naar de argumenten die hem of haar zouden kunnen doen inzien dat hij of zij onbewust discrimineert. Je kan wel zeggen dat zijn gedrag discriminerend is.


Gevoeligheid voor racisme

Neemt het racisme in onze maatschappij nu toe of neemt het af? En hoe zit het met onze gevoeligheid voor racisme?
Het antwoord op deze vragen is veel genuanceerder dan velen beweren. Als we naar de media kijken, dan zien we toch dat er al heel wat veranderd is. Om een voorbeeld te geven: twintig jaar geleden noemde men iemand met een donkere huidskleur nog steeds een 'neger' op tv of radio. Anno 2017 wordt dit terecht niet meer aanvaard. Ook de aanpassingen aan zwarte Piet, duiden op een positieve evolutie. De gevoeligheid voor racisme lijkt dus toe te nemen.

Dit wil echter niet zeggen dat deze mentaliteitsverandering tot in alle lagen van onze maatschappij is doorgedrongen. Er zijn nog steeds mensen die jaren achterstand hebben wat betreft hun opvattingen. Deze mensen hebben geen voeling meer met de 'politiek correcte' media en politici. Omdat ze niet inzien wat er mis is met hun opvattingen, hebben ze het gevoel dat de waarheid niet meer gezegd mag worden. De kans om deze mensen te overtuigen van hun ongelijk wordt zelden gegrepen omdat we vervallen in een heen en weer geroep van verwijten. 

Donald Trump heeft handig gebruik gemaakt van deze situatie om dit buikgevoel van deze mensen te verwoorden en misschien wel mainstream te maken. Figuren zoals Filip Dewinter gebruiken het succes van Trump dan weer om te beweren dat hun boodschap niet racistisch is. Dewinter redeneert als volgt: Trump zegt ongeveer hetzelfde als wat Vlaams Belang al jaren zegt, en de meerderheid van de Amerikanen heeft op Trump gestemd. Het is volgens hem onmogelijk dat de meerderheid racistisch is, dus is de boodschap van Trump en die van het Vlaams Belang niet racistisch. Natuurlijk is dit onzin. De meerderheid kan het mis hebben en kan dus ook racistisch zijn.


Een hardnekkig vooroordeel

Een zeer vaak voorkomend en ook hardnekkig vooroordeel, is dat sommige rassen minder intelligent zouden zijn dan andere. De meeste mensen die er zo over denken, zullen dat voor zich houden, want racisme is immers strafbaar. Er volgt dus geen discussie, en deze mensen blijven hardnekkig vasthouden aan foute opvattingen. Het zou volgens mij veel beter zijn als het uiten van racistische opvattingen niet verboden was, maar dat deze misvattingen op andere manieren bestreden werden. 

De reden dat niemand (of toch bijna niemand) nog gelooft dat de aarde plat is of dat de zon rond de aarde draait, is niet dat deze achterhaalde opvattingen verboden zijn. De reden dat niemand die dingen nog gelooft, is dat iedereen voldoende overtuigd is van het tegendeel. Misschien is het tijd dat mensen er op wordt gewezen dat racisme fout is, niet alleen omdat het niet sympathiek is, maar omdat er geen enkele reden is om te denken dat het ene ras superieur is tegenover de andere. 

Om terug te komen op de verkeerde opvatting dat sommige rassen intelligenter zijn dan andere, moet ik wel toegeven dat bepaalde statistieken die indruk geven. Er bestaan verschillende artikels die de gemiddelde intelligentie per land bespreken. (bvb.:https://iq-research.info/en/page/average-iq-by-country) Uit die gegevens blijkt dat de intelligentie in Afrikaanse landen vaak bedroevend laag is, maar ook verschillende landen in Latijns Amerika en het Midden Oosten scoren merkelijk lager dan de westerse landen. Een racist zal uit deze gegevens bijvoorbeeld concluderen dat Afrikanen dommer zijn en dat dat genetisch is en gelinkt is aan hun huidskleur. 
Correlatie is echter niet altijd hetzelfde als oorzaak. De reden dat het IQ in Afrika gemiddeld veel lager is, heeft alles te maken met omgevingsfactoren, en niet met genetische factoren. In Afrika is er meer ondervoeding, er zijn meer parasieten. Deze factoren kunnen de ontwikkeling van een kind vertragen en de intelligentie zal er onder lijden. Verder krijgen niet alle Afrikaanse kinderen een degelijke educatie, waarvan we weten dat het een grote rol speelt in de ontwikkeling van intelligentie.

De volgende artikels gaan dieper in op dit onderwerp:

Onbedoeld racisme en bewustmaking

Onbewust racisme wordt vaak afgedaan als niet zo erg: 'ik bedoelde het toch niet slecht'. Zelfs al zijn de bedoelingen goed, de impact kan toch groot zijn. Een voorbeeld van onbewust racisme zijn uitspraken zoals: 'Je bent wel mooi voor een zwarte vrouw'.
Een ander voorbeeld is zwarte Piet. De bedoeling van zwarte Piet is niet om te discrimineren, maar dat is wel het effect. Zwarte mensen voelen zich bespot door de raciale kenmerken van zwarte Piet in combinatie met zijn functie en karaktereigenschappen. Zwarte Piet was vroeger de figuur die kinderen moest straffen als ze stout waren. Nu is hij meer de grappige en niet al te snuggere side kick van Sinterklaas. Dit zorgt ervoor dat kinderen van kleinsaf aan, onbewust aangeleerd worden dat zwarte mensen een ondergeschikte functie hebben en dat ze minder intelligent zijn.

Onze maatschappij zit vol onbewust racisme. Dit heeft er voor gezorgd dat kinderen met een andere huidskleur, minder zelfvertrouwen hebben en zich dommer en lelijker voelen. Daarom is het enorm belangrijk dat deze kinderen voorbeelden hebben waar ze naar kunnen opkijken. Personen zoals president Obama of de fysicus Neil Degrasse Tyson zijn enkele voorbeelden. Het is ook belangrijk dat ze zich kunnen herkennen in boeken die ze lezen, in films of in speelgoed waar ze mee spelen. Kleuterscholen zouden verplicht moeten worden om niet enkel blanke poppen ter beschikking te hebben.

Om de strijd aan te gaan met onbewust racisme, is het belangrijk dat we luisteren naar mensen die zich gediscrimineerd voelen. Zij zijn vaak beter geplaatst om racisme op te merken. Een blanke, hetero man zoals ik, is zich niet altijd spontaan bewust van discriminatie omdat mijn bevoorrechte positie mij heeft beschermd tegen discriminatie.
We moeten ook vermijden dat wanneer één persoon met een andere huidskleur ergens geen probleem ziet, er van uit te gaan dat er geen sprake is van discriminatie. Ik moet hierbij spontaan denken aan Lies Lefever, die geen probleem had met zwarte Piet. Dat was voor vele blanke Belgen het ultieme bewijs dat zwarte Piet niet racistisch is. Het punt dat ik wil maken, is dat niet elke persoon met een andere huidskleur even bewust is van racisme. En iemand als Lies Lefever, is door geadopteerd te zijn, mogelijks veel meer afgeschermd geweest van racisme dan iemand met niet-blanke ouders.

Denk zelf kritisch na over wat je hoort en leest in de media en over uitspraken van politici, kennissen, collega's. En durf vooral de discussie aangaan over racisme. (Reacties hieronder zijn dus altijd welkom)

vrijdag 6 januari 2017

Babylone 2.0 en de biologie van 'slut shaming'

Het internet is een interessante plaats. Een oneindige bron aan informatie. Helaas is het internet soms ook een grote bron van frustratie, woede en schaamte. Vandaag is het een grote groep geslachtsgenoten die mij de gordijnen injaagt.

Deze avond op weg naar huis, zat ik op de trein met een goede vriendin die me vertelde over een besloten facebook groep: Babylone 2.0. Dit is een franstalige groep voor mannen (52.000 leden!) die willen opscheppen over hun seksuele veroveringen en daarbij het delen van foto's niet schuwen. De vrouwen met wie ze de lakens delen, zijn niet op de hoogte dat hun foto's op internet circuleren. Alsof dit nog niet genoeg is, worden de foto's nog eens vergezeld van wansmakelijke commentaren. Voor een meer gedetailleerde uiteenzetting over deze groep, verwijs ik u naar de volgende (franstalige) blog: http://www.2girls1mag.com/babylone-2-0-52-000-connards/#comment-205335

Waarom doen zoveel mannen mee aan zoiets lafs en verwerpelijk? Meer nog, dit zijn regelrechte misdrijven, en iedereen in die groep is minstens medeplichtig. Ik acht de kans overigens groot dat dit wel eens een grote zaak kan worden. Misschien komt het de volgende dagen wel in het journaal op de franstalige zenders. (bvb.: RTBF of RTL) De ironie van heel de zaak is dat het wellicht de vrouwen zullen zijn waarvan foto's gedeeld werden, de slachtoffers dus, die door het grote publiek bestempeld zullen worden als 'sletten' of  'hoeren'.

Vrouwelijke promiscuïteit wordt vaak als iets verwerpelijks beschouwd, vandaar het veelvuldig voorkomen van 'slut shaming'. Aan de andere kant wordt mannelijke promiscuïteit veel minder als iets negatiefs bekeken, en zoals het bestaan van Babylone 2.0 bewijst, wordt er zelfs vaak over opgeschept. Deze vaak onbewuste neiging tot ongelijke beoordeling op vlak van seksualiteit zit misschien wel in ons allemaal.

Om te begrijpen van waar deze onbewuste neiging of dit onbewuste aanvoelen, vandaan komt, moeten we teruggrijpen naar de biologie. Biologisch gezien is het doel van seks om ons voort te planten, om ons genetisch materiaal zo goed en zo veel mogelijk door te geven. De fysiologische verschillen tussen man en vrouw, hebben er voor gezorgd dat man en vrouw anders geprogrammeerd zijn tijdens de evolutie. Ze hebben elk een andere tactiek meegekregen.

De tactiek van de man om biologisch succesvol te zijn is heel simpel: zo veel mogelijk seks met zoveel mogelijk verschillende partners. Dit komt doordat de man een nagenoeg onuitputbare bron aan genetisch materiaal heeft: zaadcellen worden continu aangemaakt. Door zoveel mogelijk seks te hebben met zoveel mogelijk vrouwen, optimaliseert de man de verspreiding van zijn genetisch materiaal. Als er tussen al deze partners al eens een vrouw zit die geen goede match is en waarbij het nageslacht niet zo sterk is: niet erg, er zijn nog genoeg nakomelingen bij andere vrouwen.

De tactiek van de vrouw is heel anders. Een verkeerde keuze van de vrouw heeft veel meer impact. Een vrouw heeft maar een beperkt aantal eicellen en is veel meer beperkt door tijd. Een bevruchting wordt gevolgd door een zwangerschap van ongeveer negen maanden. Daardoor kan een vrouw nooit voor zoveel nakomelingen zorgen als een man. Als een vrouw een verkeerde inschatting maakt en een man kiest met kwalitatief minder goed genetisch materiaal, dan zijn dat 9 maanden die ze verliest aan zwakker nageslacht. Daarom is de tactiek van de vrouw meer gericht op kwaliteit dan kwantiteit: kieskeurig zijn.

En dit resultaat komt dus overeen met de beoordelingspatronen die onbewust in ons hoofd zitten: een man mag losbandig zijn, maar een vrouw moet kieskeurig zijn en niet zomaar met iedereen in bed duiken. Dit is natuurlijk niet het beoordelingspatroon waar we bewust en als rationele mensen moeten achter staan. In onze maatschappij, zijn we niet meer 100% gebonden aan ons evolutionair verleden en is de manier waarop onze hersenen geprogrammeerd zijn, niet altijd even nuttig. Anticonceptie heeft ervoor gezorgd dat seks los kan staan van voortplanting. Daarom zijn de beoordelingspatronen die ons hebben geleid tot slut shaming dus ook volledig achterhaald.

Dus als je de volgende keer getuige bent van slut shaming of een man hoort opscheppen over zijn grote aantal seksuele veroveringen, wijs deze mensen er dan op dat hun manier van denken gedateerd is. Verder hoop ik ook dat pagina's zoals Babylone 2.0 snel van internet zullen verdwijnen en dat iedereen die daar foto's gepost heeft, gestraft zal worden.



dinsdag 27 december 2016

De kerststal (in openbare gebouwen): onschuldige traditie of hypocrisie?

Na de commotie over de kerststal in het gemeentehuis in Holsbeek, denk ik dat het tijd is om het debat aan te gaan over de bevoorrechte plaats die bepaalde religieuze tradities in onze huidige maatschappij hebben.

In eerste instantie begrijp ik wel dat mensen verontwaardigd zijn dat er een probleem wordt gemaakt over een onschuldig kerststalletje, dat al jarenlang zonder problemen een plaatsje kreeg in het gemeentehuis. Waarom zouden we onze normen en waarden moeten aanpassen? Omdat er steeds meer moslims deel uitmaken van onze maatschappij? Zijn onze westerse normen en waarden niet superieur?  Dus waarom zouden we die aanpassen?
Mijn antwoord is dan: ja, onze westerse normen en waarden zijn inderdaad superieur... MAAR wat zijn die waarden dan juist?  De belangrijkste waarden die we ons willen toeëigenen zijn volgens mij de volgende: democratie, vrijheid van meningsuiting, scheiding tussen kerk en staat, vrijheid van de beleving van zijn eigen seksualiteit en seksuele geaardheid, gelijkheid tussen man en vrouw.
Helaas zijn we in het westen zelf niet erg consequent wat betreft deze normen en waarden. Deze waarden zouden onze beslissingen moeten bepalen. Het plaatsen van een kerststalletje, dat onlosmakelijk verbonden is met het christendom, mag dan wel een deel van de Belgische en bij uitbreiding westerse cultuur zijn, het plaatsen hiervan in een gemeentehuis ondermijnt de scheiding tussen kerk en staat. Het geeft op zijn minst de indruk dat het christendom de voorkeur draagt en misschien ook dat christenen bevoordeeld worden. Jaren geleden werden om dezelfde redenen reeds de kruisbeelden weggehaald uit rechtzalen. En terecht. Dezelfde argumenten werden niet lang geleden ook gebruikt om te pleiten voor neutraliteit aan de loketten in het gemeentehuis. Toen werd dat geïnterpreteerd als een hoofddoekenverbod, maar het gold even goed voor een ketting met een kruisje aan. Bij deze pleit ik dus voor een 'kerststalverbod'. (weliswaar alleen in gemeentehuizen en andere gebouwen van de overheid) Alleen zo kunnen we garanderen dat iedereen, ongeacht zijn of haar overtuiging, zich gelijk behandeld voelt. En we mogen dit niet als een 'laffe toegeving aan de moslims' beschouwen. Dit is gewoon het trouw blijven aan onze eigen vooropgestelde waarden die de vrijheden van iedereen garanderen. Daarbij is het ook fout om te denken dat alle niet-moslims wel te vinden zijn voor een kerststal. Een atheïst kan evenzeer persoonlijk bezwaren hebben tegen een kerststal.

Nu hoor ik u al denken: waar mag er dan nog wel een kerststal staan? Mag er op onze markten en pleinen nog een kerststal staan?
Ik denk dat het antwoord 'ja' is. Een gemeente mag gerust gedurende een bepaalde periode, een plaats ter beschikking stellen van een bepaalde groepering of religieuze groep, in dit geval dan een kerk die een kerststal kan plaatsen. Maar als dit kan voor een kerststal met Kerstmis, moet die ook kunnen voor andere levensbeschouwelijke feesten, al dan niet christelijke. Het zou dus ook mogelijk moeten zijn om bvb tijdens het Suikerfeest (Islamitisch), Jom Kippoer (Joods), Parinirvana (Boeddhistisch) of op de dag van de vrijzinnigheid, een plaats op een grote markt ter beschikking te stellen van de groepering of gemeenschap in kwestie. Dit zou een stap in de goede richting zijn én minderheden zouden zich misschien minder als tweederangsburgers behandeld voelen.

Als we deze lijn nog verder zouden doortrekken, zouden we ook eens kunnen nadenken of bepaalde feesten zoals de eerder vernoemde, niet erkend zouden kunnen worden als officiële feestdag. Eventueel in de plaats van bepaalde christelijke feestdagen (Bvb.:Pinksteren, Maria Hemelvaart, O.L.H.Hemelvaart). Helaas vrees ik dat  men in Vlaanderen (en dus ook België) nog lang niet klaar is om het daarover te hebben. Gelukkig veranderen opvattingen snel met de veranderende 'Zeitgeist'. Wat nu niet bespreekbaar is, is dat misschien wel binnen een aantal jaren.